اگر اهل بغى اسيران اهل عدل را كشتند ، جايز نيست اهل عدل اسيران آن‌ها را بكشند در صورتى كه براى آن‌ها گروهى نباشد ؛ زيرا آن‌ها به دليل جنايت ديگران كشته نمىشوند . « 1 » 2 . ابن قدامه : اگر هر يك از دو گروه از ديگر گروه ، اسير بگيرد جايز است مبادلهء اسيران اهل عدل با اسيران اهل بغى و اگر اهل بغى اسيران اهل عدل را بكشند اهل عدل نمىتوانند اسيران ايشان را بكشند چون آن‌ها با جنايت ديگران كشته نمىشوند و گناه ايشان را به دوش نمىكشند . اگر اهل بغى از مبادلهء اسيران خوددارى كردند و آنان را حبس كردند احتمال دارد جايز باشد اهل عدل اسيران اهل بغى را حبس كنند تا باعث شود اسيران آن‌ها آزاد شوند و احتمال دارد حبس آن‌ها جايز نباشد و آزاد شوند ؛ زيرا گناه حبس اسيران اهل عدل بر عهدهء ديگران است . « 2 » 3 . مرداوى : در بحث جنگيدن با اهل بغى : . . . و گفته‌اند : جايز است حبس ايشان تا اسيران ما آزاد شوند . « 3 » نظر نگارنده : علّامهء حلّى فتواى خود را به اهل بغى اختصاص داده است و همين طور ابن قدامه با اينكه موضوع روايت كافران است ، ولى احتمال دارد شامل اهل بغى هم بشود چنان كه احتمال دارد روايت به جواز گروگان گرفتن هم‌پيمانان محاربان اختصاص داشته باشد ؛ زيرا حضرت - صلّى اللّه عليه و آله و سلّم - مىفرمايد : « به جهت بنى عامر هم‌پيمانان تو . » مگر اينكه گفته شود قطعا خصوصيتى از آن هم‌پيمانان كافران يا اهل سرزمين ايشان نيست ، بلكه ملاك ، وسيله‌اى است كه به آزادى اسيران مسلمان و مبادلهء گروگان‌ها با ايشان كمك كند . 5 . حبس مشركان نابالغ علّامه حلّى احتمال داده است كه اگر از مشركان ، نوجوانى اسير شود و ادّعا كند بالغ نشده - تا از كشته شدن رهايى يابد - و مويى كه دارد [ مويى كه علامت بلوغ است ] به وسيلهء دارو و معالجه است [ نه طبيعى ] ، زندانى مىشود تا به بلوغ برسد . ولى برخى از فقيهان ديگر گفته‌اند : حرف او بدون سوگند پذيرفته مىشود همانند علّامه در تحرير الاحكام و

--> ( 1 ) . تذكرة الفقهاء ، ج 9 ، ص 424 و مانند آن در : تحرير الاحكام ، ج 1 ، ص 156 . ( 2 ) . مغنى ، ج 8 ، ص 115 . ( 3 ) . انصاف ، ج 10 ، ص 315 ؛ نك : ابن عابدين ، ج 3 ، ص 311 .